Başlangıç / Nedir? / Katlı Oranlar Kanunu Nedir?

Katlı Oranlar Kanunu Nedir?

Katlı oranlar kanunu yazımızda sizlere, katlı oranlar kanunu konu anlatımı, katlı oranlar kanunu soru ve çözümlerini, katlı oranlar kanunu nedir hakkında kapsamlı olarak bilgi aktaracağız. Yazımızın detaylarını inceleyerek, sorularınızı kısa sürede cevaplandırabilirsiniz.

Katlı Oranlar Kanunu

Katlı oranlar kanunun 1803 yılında J.Dalton tarafından bulunmuştur. Bulunan bu kanuna göre; iki farklı elementin birbiriyle birden fazla bileşik oluşturması durumunda, iki elementten herhangi birinin sabit oranı ile, diğer elementin kütlesi arasında, tüm ve küçük rakamlar ile ifade edilecek oranlar yer almaktadır. Bu oranlara katlı oranlar adı verilmektedir.

Misal bu konuya basit bir şekilde örnek vererek CO ve CO2 bileşiklerini işleme alalım.

Yukarıdaki bileşkenin ilkini ele aldığımızda C atomu 1 adet O atomu ile birleşmiştir. İkinci bileşkede ise C atomu 2 tane O atomu ile birleşmiştir. Verilen bu bileşkede C atomu kütle olarak sabittir, ancak O atomu kütle olarak değişkenlik göstermektedir. Yani açılımsal olarak şu şekildedir.

  • 1 Mol CO bileşkesi 12 g C elementi – 16 g O elementinden oluşmuştur.
  • 1 Mol CO2 bileşkesi ise, 12 g C elementi  – 36 O elementinden oluşmuştur.

Yukarıdaki örnekte C atomu sabit dururken, O atomu arasında katlı oranlar bulunmaktadır. Bu durumda şu şekilde ifade edilmektedir. 16 / 32 = 1 / 2 şeklindedir.

Katlı Oranlar Örnek Soru ve Çözümler

Soru 1

S atomunun kütlesi 32, O atomunun kütlesi ise 16’dır. Bu atomlar SO2 ve SO3 şeklinde bileşik oluşturmuştur. Oluşan bu bileşikte O atomları arasındaki katlı oranlar kaçtır?

Çözüm

  • SO2 bileşiğinde 32 g S elementi, 32 g O elementi birleşmiştir.
  • SO3 bileşiğinde ise, 32 g S elementi 48 g O elementi birleşmiştir.

Burada S atomu sabit kalmış, O atomu ise katlı oranda bulunmuştur. Bu oran şu şekilde ifade edilmektedir.

32 / 48 buda = 2 / 3’dür. O atomları arasındaki katlı oran 2 / 3 olarak ifade edilir.

Soru 2

H ve N atomlarından oluşan iki farklı bileşkede, H atomları arasındaki katlı oran 2/3’dür. İlk bileşkede 5,6 g N ve 0,8 g H bulunmaktadır. İkinci bileşkede N 5,6 g ise H kaçtır?

Çözüm

İlk olarak sorular verilen oranları tek tek yazalım.

  • İlk bileşke N elementi 5,6 g – H elementi 0,8 g
  • İkinci bileşke N elementi 5,6 g – H elementi ?

Soruda bizlerden H elementinin kaç olduğu isteniyor ve katlı oran olarak 2 / 3 olduğu söyleniyor. Burada N atomu sabit kalmış. İkinci bileşkenin H atomunu X olarak ele alalım. Yukarıdaki bileşke şu şekilde ifade edilmektedir.

H 0,8         2
——-  =  —-
H x           3

burada içler dışlar çarpımı yapıyoruz.

0,8  * 3 = 2,4
H x * 2 = 2Hx

2,4 / 2hx = 1,2

İkinci bileşkede bizlerden istenen H elementinin değeri 1,2’tir.

Soru 3

X ve Y elementlerinden oluşan 2 bileşik bulunmaktadır. İlk bileşik kütlece %20 X, ikinci bileşik ise kütlece %60 X bulundurmaktadır.

İlk bileşik XY4 şeklinde ifade ediliyorsa, ikinci bileşik nasıl ifade edilir?

Çözüm

Bileşiğimizin formülü şu şekilde ortaya çıkmaktadır.

  • Birinci bileşik XY4 = 20 g X – 80 g Y
  • İkinci bileşik XmYn = 60 g X – 40 g Y

20 gram bir tane X ile orantılı oluyorsa 60 gramda 3 tane X ile orantılı olur. Buda ortaya m=3’ü çıkarır.

80 gram dört tane Y ile orantılı oluyorsa, 40 gramda iki tane Y ile orantılı olur. Bura ortaya n=2’yi çıkarır.

İkinci bileşkenin formülü X3Y2 olarak ifade edilmiş olur. 

Arkadaşlar katlı oranlar kanunu nedir konumuzun burada sonun geldik. Sormak istedikleriniz olursa, aşağıdaki yorum bölümünden sorularınızı iletebilirsiniz. Ekibimiz kısa süre içerisinde sorularınızı cevaplandıracaktır. 

İlgili Konu: Sabit oranlar kanunu hakkında bilgi sahibi olmak ve konuyla ilgili soru ve çözümlerine ulaşmak isterseniz, Sabit Oranlar Kanunu Nedir? makalemizi ziyaret edebilirsiniz. 

Ödevlerinizi yaparken kendi yorum ve cümlelerinizi oluşturmaya dikkat edeniz.

2 yorumlar

  1. ertugrul

    çok sağol abi beni büyük bir dertten kurtardın

  2. oğulcan

    abi çok teşekkür ederim ödevi yaptık çıktı aradan 🙂

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir